Dan Zajedničkog veća opština: 20 godina borbe za ravnopravan položaj u društvu

Svečanim programom u Hrvatskom domu u Vukovaru sinoć je obeležen dan Zajedničkog veća opština (ZVO) i 21.godišnjica od osnivanja institucije srpske zajednice nastale na osnovu Erdutskog sporazuma i Pisma namere hrvatske Vlade o završetku mirne reintegracije istočne Slavonije, Baranje i zapadnog Srema u ustavno-pravni poredak Hrvatske. Zajedničko veće opština prvi put je konstituisano 23. maja 1997. godine, nakon prvih lokalnih izbora na reintegrisanom području.

“Ovaj datum predstavlja početak borbe srpske zajednice sa područja Vukovarsko-sremske i Osječko-baranjske županije za svoj dostojanstven, primeren i ravnopravan položaj u društvu, kao novonastale nacionalne manjine, u odnosu na većinski narod u državi”, rekao je predsednik ZVO-a Srđan Jeremić, podsetivši na nadležnosti koje je Vlada Republike Hrvatske svojom odlukom od 15.oktobra 1998. dala ovoj instituciji. Osim predlaganja kandidata za položaje pomoćnika ministara u ministarstvima unutrašnjih poslova, pravosuđa, prosvete, sporta i kulture i kandidata za ostale dužnosti, ZVO prati provođenje prosvetne i kulturne autonomije i daje predloge za njihovo unapređenje, vodi brigu o ostvarivanju ljudskih, građanskih i etničkh prava srpske zajednice, analizira i daje predloge u vezi sa proporcionalnom zastupljenošću Srba u policiji, pravosuđu, zdravstvu i ostalim javnim službama te osniva i upravlja, u skladu sa zakonom, informativnom i izdavačkom delatnošću srpske nacionalne manjine u Hrvatskoj.

Jeremić je istakao da se dve decenije od osnivanja ZVO-a dobar deo prava i nadležnosti ne sprovodi u praksi.

“Dok određeni pomaci po pitanju kulturne autonomije i informisanja na manjinskom jeziku i postoje, to ne možemo reći kada je u pitanju dosledna primena zakonskih propisa kojima se regulišu manjinska pitanja. Ustavni zakon o pravima nacionalnih manjina koji u članku 22 pripadnicima srpske nacionalne manjine daje prednost kod zapošljavanja u javnim službama i ustanovama dok se ne postigne zastupljenost srazmerna broju Srba u ukupnom stanovništvu, ni nakon 15 godina od njegovog donošenja, nije ispunio svoju svrhu”, istakao je Jeremić dodajući da se ne provodi ni Zakon o službenoj upotrebi jezika i pisma nacionalnh manjina koji propisuje ravnopravnu službenu upotrebu srpskog jezika i ćiriličnog pisma u sredinama gde srpska zajednica čini najmanje 33 odsto stanovništva.

“Svedoci smo da na ulazima i izlazima iz mesta u kojima srpska zajednica ispunjava te uslove nema tabli ispisanih, osim na hrvatskom jeziku i ćirilici, i na srpskom jeziku i ćirilici. Nema ih čak ni u onim mestima gde broj pripadnika srpske zajednice prelazi i 90 odsto ukupnog stanovništva”, napomenuo je Jeremić. Upozorio je, takođe, na nedosledno provođenje Zakona o odgoju i obrazovanju na jeziku i pismu nacionalnih manjina jer više od 20 godina škole koje na maternjem jeziku pohađaju deca srpske nacionalnosti nisu registrovane kao manjinske, iako su to pravo druge nacionalne manjie poput italijanske, češke i mađarske odavno ostvarile. Podsetio je da su opštine Borovo, Negoslavci i Markušica pre više od tri godine podnele zahteve prema Vukovarsko-sremskoj županiji za preuzimanje osnivačkih prava nad školama koje se nalaze u njihovim sredinama, ali oni do danas nisu prihvaćeni.

Na problem nerešenog statusa škola koje pohađajau pripadnici srpske zajednice ukazao je i predsednik Srpskog narodnog veća (SNV) i Samostalne demokratske srpske stranke (SDSS) Milorad Pupovac.

“Registracija srpskih manjinskih škola na području ove dve županije ne može više čekati ni dana. Nema nijednog opravdanog razloga da se osnivačka prava sa Vukovarsko-sremske županije ne prenesu na opštine i grad Vukovar. Ako ima nekih razlika u tome kako ćemo šta prakticirati i gde, moramo učiniti sve da te razlike usaglasimo. Najbolji primer za to je škola “Nikole Andrića” u Vukovaru, koja upravo zato što je mešovita i ima hrvatski nacionalni i srpski manjinski program, trpi i čeka obnovu već godinama”, kazao je Pupovac. Govoreći o prioritetima srpske zajednice Pupovac je istakao da je uz napore koje preduzima ZVO, SNV i Klub zastupnika SDSS-a u Hrvatskom saboru, kako bi se osigurala sredstva za potrebe opština koje su u sastavu ZVO-a, potrebno, posebno na područjima povratka, osigurati mehanizme koji će zaustaviti iseljavanje stanovništva. Prema njegovim rečima ti mehanizmi su sastavni deo programa Vlade RH i Operativnog programa za srpsku nacionalnu manjinu, a reč je Fondu za potpomognuta područja i Zakonu o potpomognutim područjima. Kao jedan od prioriteta, naveo je i status ZVO-a i SNV-a koji je naveden i u tački 12. Izjave usvojene na Velikoj skupštini SNV-a u februaru ove godine.

“Neophodno je da se reguliše status, ne ovlasti, ne sadržaj i program rada jer je to definisano u slučaju ZVO-a odlukom Vlade, a u slučaju SNV-a programom i statutom koji je priznat od nadležnog ministarstva. Ono što treba učiniti je da se bez straha, a posebno bez proizvodnje “baukova”, iznađe mehanizam manjinske organizacije “sui generis” i za jednu i za drugu organizaciju”, istakao je predsednik SNV-a i podsetio da je to pravo definisano i Pismom namere hrvatske Vlade i Erdutskim sporazumom koji je još na snazi.

“Od tri ključna bloka Erdutskog sporazuma samo prvi je privremen i tiče se prelazne uprave, a sve drugo je trajnog karaktera i tiče se prava u koja spada i status ovih institucija. To ne treba nikog plašiti, a na one koji proizvode strah i plašenje, treba reagovati ne samo s naše strane već i od najviših predstavnika države”, istakao je Pupovac. Takođe je ukazao na sve veću prisutnost i širenje govora mržnje i netolerancije što mu se, kako je rekao, čini posve nerazumnim u okolnostima sve većeg iseljavanja i Hrvata i Srba koje bi trebalo biti glavni razlog za brigu svih, a posebno političkih predstavnika na lokalnom, županijskom i državnom nivou.

Predsednik SNV-a je naglasio kako je dugo trebalo da visoki predstavnici Hrvatske i Srbije učestvuju na svečanostima kao što je dan ZVO-a. Ocenio je to znakom priznanja ove institucije od strane najviših predstavnika Hrvatske i znakom brige od strane matične države, a ZVO zajedno sa SDSS-om mostom u odnosima između dve države

Prisutnima su se obratili i izaslanik predsednika Vlade i Sabora RH, predsednik Skupštine Vukovarsko-sremske županije Dražen Milinković, izaslanik predsednice, osječki gradonačelnik Ivan Vrkić i ambasadorka Republike Srbije u Hrvatskoj Mira Nikolić. Svi su ukazali na potrebu jačanja saradnje između Hrvatske i Srbije i rešavanja otvorenih pitanja.

Na svečanosti povodom svog dana, Zajedničko veće opština svake godine dodeljuje priznanja zaslužnim pojedincima i institucijama za izuzetna ostvarenja u korist promocije kulturnog, prosvetnog , duhovnog i nacinalnog identiteta te sveukupnog jačanja srpske etničke zajednice na području delovanja ZVO-a. Budući da je ZVO proše godine obeležio dve decenije postojanja, Skupština ove institucije donela je odluku da se ove godine uruče dve plakete i pet povelja. Dobitnicu plaketa su zamenik pokrajinskog sekretara za kulturu, javno informisanje i odnose s verskim zajednicama u Vladi Autonomne pokrajine Vojvodine dr Nebojša Kuzmanović i generalni direktor Javne medijske ustanove Radio televizije Vojvodine dr Miodrag Koprivica.

Povelje ZVO-a u znak zahvalnosti za pomoć i podršku u razvoju i opstanku ZVO-a dodeljene su Uredu za ljudska i manjinska prava Vlade Republike Hrvatske, Savetu za nacionalne manjine Republike Hrvatske , Ministarstvu kulture i informisanja Republike Srbije, Upravi za saradnju sa dijasporom i Srbima u regionu Ministarstva spoljnih poslova Republike Srbije i Pokrajinskom sekretarijatu za kulturu, javno informisanje i odnose s verskim zajednicama Vlade Autonomne pokrajine Vojvodine.

U ime dobitnika priznanja, Zajedničkom veću opština se zahvalio dr Nebojša Kuzmanović, zamenik sekretara za kulturu, javno informisanje i odnose s verskim zajednicama u Vladi Autonomne pokrajine Vojvodine.

“Zajedničko veće opština u poslednje vreme pokazuje veću dozu organizovanosti i sistematičnog delovanja što je veoma dobro, jer kako se pokazalo to može biti paradigma i primer za formiranje takvih sličnih institucija na Kosovu i Metohiji za Srbe. Broj i sastav ljudi koji su došli na današnju svečanu sendicu ZVO-a kako iz Hrvatske, tako i iz Srbije pokazuje i ozbiljnost i značaj koji ZVO ima kako za Srbe na ovom prostoru tako i za Srbe u Srbije”, rekao je Kuzmanović.

Svečanosti povodom dana ZVO-a prisustvovali su brojni predstavnici društveno-političkog života među kojima i novoizabrani episkop osečkopoljski i baranjski Heruvim, generalni konzul Republike Srbije i Vukovaru Milan Šapić, državni sekretar u Ministarstvu lokalne uprave i samouprave Republike Srbije Ivan Bošnjak, sekretar za sport i omladinu u Vladi Autonomne pokrajine Vojvodine Vladimir Batez, predsednik Glavne skupštine SDSS-a Vojislav Stanimirović, brojni predstavnici ministarstava, institucija u Hrvatskoj, predstavnici okruga, gradova i opština iz Srbije, Vrbasa, Bačkog Petrovca, Kikinde, Sombora i Dimitrovgrada te predstavnici regionalne i lokalne samouprave na istoku Hrvatske.

U kulturno-umetničkom delu programa nastupio je Veliki narodni orkestar Radio Televizije Vojvodine pod upravom Miće Jankovića.