Nazovite nas: +385 (0)32 438 238

U Srpskom kulturnom centru Vukovar održan naučni skup o Prvom svetskom ratu i stvaranju Kraljevine SHS

 

U organizaciji Srpskog kulturnog centra u Vukovaru je 9. i 10.novembra održan  naučno-stručni skup na temu “Prvi svetski rat na južnoslovenskom prostoru i stvaranje Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca” na kojem je učestvovalo 14 istoričara iz Beograda, Novog Sada, Zagreba i Vukovara.

“Ovim skupom pridružujemo se brojnim institucijama koje su obeležile stogodišnjicu završetka Velikog rata i stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, ali smo istovremena jedna od retkih ustanova u Hrvatskoj koja obeležava taj veliki jubilej. Programom smo obuhvatili čitav hronološki niz, od atentata u Sarajevu do događaja koji su prethodili osnivanju Kraljevine SHS”, kaže Srđan Sekulić, direktor SKC-a.

Istoričar Ognjen Karanović iz Centra za društvenu stabilnost u Novom Sadu govorio je o politici revizionizma vezanoj za uzroke i povod koji su doveli do Prvog svetskog rata i prebacivanju krivice za izbijanje rata na Srbiju.

“Taj revizionizam je počeo u intrelektualnim krugovima poraženog Saveza centralnih sila, a posle Prvog svetskog rata usvojila ga je američka istoriografija koja je preuzela nemačka uverenja. Kasnije se više niko nije vraćao istorijskim izvorima, niti slovu Versajskog ugovora koji je decidno utvrdio na kome leži krivica za izbijanje Prvog svetskog rata, nego su međusobno kvazistoričari prepričavali ono što su slušali od svojih kolega u Nemačkoj, SAD-u, Velikoj Britaniji, Rusiji, Francuskoj. Vremenom se stvorila slika o krivici Srbije i Gavrila Principa za izbijanje rata, što je u svakom smislu netačno jer je nemoguće da je jedan čovek, jedna organizacija ili jedna država tako malih razmera i zanemarljivog političkog uticaja mogla sama da pokrene rat i dovede u zabludu sve velike sile da zajedno s njom krenu u ambis. Tu je zakazala struka koja nije dovoljno pažnje posvetila istorijskim izvorima koji bi objasnili te uzroke”, kaže Karanović.

“Dovoljno je da uzmemo memoar kneza Karla Maksa Lihnovskog koji je bio ambasador Nemačke u Lonodunu i koji je u svom internom memoaru doslovce kazao da je Nemačka sledila politku Austro-Ugarske koja je želela da uništi Srbiju i da je Nemačka samim tim apsolutno odgovorna za rat.Taj njegov memoar je uzet kao poseban zaključak na konferenciji mira u Versaju 1919. godine. U 231. članu Versajskog mirovnog ugovora stoji da su Nemačka, Austro-Ugarska i njihove saveznice Turska i Bugarska krive za rat, objašnjava Karanović.

“Mislim da se to nikada neće ispraviti, ali to ne znači da trebamo odustati od istine. Ako ne možemo uticati na akademske krugove velikih sila, onda možemo uticati na nas same, zarad istine o tome da Srbija nema nikakve krivice kada je u pitanju izbijanje Prvog svetskog rata”, zaključuje Karanović.

Milan Gulić, istoričar iz Instituta za savremenu istoriju u Beogradu, u svom radu je istražio nestajanje austrougarske vlasti i rađanje nove jugoslovenske države na prostoru Srema, Baranje i Slavonije.

“Srpska vojska je čitav taj prostor stavila pod svoju kontrolu u roku od 13 dana, od 5. do 18.novembra. Sve tri geografske oblasti imale su potpuno drugačji ulazak u jugoslovensku državu, Srem je svoj put tražio samostalno, Baranja je to radila zajedno sa Bačkom i Banatom, a Slavonija u okvirima države Slovenaca, Hrvata i Srba. U tom međuperiodu, između nestanka vlasti jedne i uspostavljanja vlasti druge države, Vukovar dobija strateški značaj kao dunavska luka, pristanište u kojem se našlo gotovo dve stotine brodova i šlepova sa natovarenim ratnim plenom iz Srbije i Rumunije. Vukovar je, u neku ruku, bio prvo osobođeno mesto na ovom području zbog tog strateškog značaja”, rekao je Gulić i dodao da su u to vreme u narodu vladala različita raspoloženja.

“Jedno je strah jer je nestala nekakva državna vlast, ovuda su tumarale vojske bez komande, ali s naoružanjem. S druge strane, vladalo je vrlo visoko rasploženje u smeru jugoslovenskog ujedinjenja. Iščekivala se saveznička armija, a jedina koja je realno mogla doći ovde je srpska vojska, i ona se vrlo nesrtpljivo i radosno išekivala. Bez obzira šta se dogodilo u narednim decenijama, ma kako to ljudi posmatrali, u očima onog vremena i ljudi koji su živeli ovde, ona je tada ipak bila oslobodilačka armija”, istakao je Gulić.

“Prvi svetski rat je događaj od izuzetnog istorijskog značaja i do danas ne prestaje da privlači pažnju istoriografije, a to interesovanje se dodatno pojačalo od 2014. godine i njegove stogodišnjice. Od te godine pa na ovamo vidimo mnoge monografije, naučne članke, zbornike radova, mnoge naučne skupove. Prvi svetski rat je bio i inspiracija za mnoga književna dela, filmove i dokumentarne emisije različitih vrednosti. No, koliko god mi o njemu govorili i izučavali ga, uvek ima nešto novo da se kaže i uvek može da se pronađe neki novi izvor i ponudi neko novo tumačenje”, smatra Uroš Stanković, istoričar iz Novog Sada i član Naučnog odbora stručnog skupa.

U neraskidivoj vezi sa zbivanjima tokom Prvog svetskog rata je i proces stvaranja zajedničke države južnih Slovena. Iako se danas često može čuti kako je to bila greška, naš sagovornik smatra da je u ono vreme to teško bilo proceniti.

“Nama je sa ove vremenske distance jednako tako teško da uđemo u razmišljanje političkih činilaca onog doba. Činjenica je da u ono vreme južnoslovenski narodi pod Austro-Ugarskom jesu imali zajednički interes da se od nje oslobode, ali kada je do tog oslobođenja došlo, onda su ti interesi kasnije počeli da divergiraju”, kaže Stanković.

Pregled stranice

Trenutno na stranici: 1
Današnje posete: 49
Ukupan broj poseta: 1069615

RAPSODIJA d.o.o.
Glavna 5A, 32227 BOROVO,
Tel: 032 438 238, Fax 032 438 239
marketing@radio-borovo.hr